28 mei 2026

Wat is trauma?

Waarom je reageert zoals je reageert en wat het vertelt over wat je hebt meegedragen

Trauma is niet de gebeurtenis zelf maar de impact die het op je heeft achtergelaten. Het is de manier waarop je zenuwstelsel heeft gereageerd op wat er is gebeurd, wat het mentaal en fysiek met je heeft gedaan. Het is een wond die achterblijft, het gevoel van onveiligheid dat je vasthoudt in een overlevingsstand, soms jarenlang zonder dat je het zelf doorhebt. 

Trauma leeft door in het hier en nu. In de reacties die groter voelen dan de situatie, in het lichaam dat ‘ineens’ dichtslaat, in spanning die uit het niets lijkt te ontstaan. In het gevoel dat iets je volledig overneemt terwijl je rationeel weet dat je ‘oké’ bent. 

Dat komt doordat trauma niet alleen wordt opgeslagen als een herinnering maar ook als een ervaring in het zenuwstelsel. Het zenuwstelsel onthoudt niet alleen wat er is gebeurd maar vooral hoe veilig of onveilig iets aanvoelde. Daardoor kunnen bepaalde situaties, geluiden, blikken of woorden iets aanraken wat het zenuwstelsel herkent van vroeger. Dat zijn triggers. 

Triggers zitten niet altijd in duidelijke momenten. Het zit in een bepaalde toon, in stilte, in het gevoel dat iemand teleurgesteld in je is en je zenuwstelsel, je lichaam reageert sneller dan je bewustzijn. 

Je weet misschien dat er rationeel niks ergs aan de hand is maar toch voel je spanning, paniek, schaamte of het gevoel om jezelf terug te trekken. Wat kan voelen als overdrijving is eigenlijk bescherming. Je zenuwstelsel probeert het te herkennen, je te beschermen op de manier hoe die het ooit heeft geleerd.

Wanneer overleven de norm wordt

Wanneer het zenuwstelsel spanning of onveiligheid ervaart schakelt het automatisch over op overlevingsreacties. De fight, flight, freeze en fawn response. Deze reacties hebben je ooit geholpen om een situatie door te komen maar als ze dagelijks je leven beïnvloeden is het moeilijk te zien dat ze er nog zijn, het voelt namelijk normaal. Als wie jij bent als persoon.

Veel mensen wisselen onbewust tussen deze reacties omdat het zo automatisch gaat herkennen ze niet dat ze in een stress- of traumareactie zitten. Er komt vaak de gedachte: ‘Zo ben ik nu eenmaal.’ Het gaat eigenlijk om het patroon dat ooit nodig was en waarbij het zenuwstelsel het steeds opnieuw blijft herhalen, terwijl het eigenlijk niet meer helpend is. 

Wanneer het lichaam kiest voor afstand

Sommige mensen leven continu in alertheid. Ze analyseren veel, voelen snel spanning in relaties en scannen constant de sfeer of zijn bezig met het voorkomen dat dingen misgaan. Anderen ervaren het tegenovergestelde, dat ze eigenlijk niks voelen op zulke momenten. Alsof ze uitchecken, alles ver weg voelt. Ze zijn er lichamelijk wel maar mentaal niet helemaal aanwezig. 

Dat is dissociatie, een beschermingsreactie van het zenuwstelsel. Wanneer iets te overweldigend, te pijnlijk of te onveilig voelt kan het zenuwstelsel afstand creëren van het lichaam, gevoelens, gedachten en het moment zelf. Dat kan voelen als leegte, of ‘numb’, ze kunnen moeilijk bij emoties komen, het gevoel dat alles langs hun heen gaat, dat het onwerkelijk is, raken de tijd kwijt en functioneren op automatisch piloot zonder door te hebben wat er in hun lichaam gebeurt. 

‘Het zenuwstelsel heeft ooit geleerd dat voelen niet altijd veilig was.’

Trauma gaat niet alleen over wat iemand heeft meegemaakt, maar ook over hoe het lichaam zich heeft aangepast aan spanning, onveiligheid of emotionele overbelasting. Soms jarenlang en soms een leven lang. 

Hierdoor kunnen mensen zichzelf pas later herkennen in trauma. Omdat zoveel reacties normaal zijn geworden, zo voelen als een deel van jezelf als de persoon wie jij bent in plaats van een overlevingsreactie. Het patroon bestaat al zo lang dat het aanvoelt als een deel van jou, terwijl het eigenlijk gaat om wat jouw zenuwstelsel ooit heeft gedaan om te moeten overleven. 

Overleven voelt soms als leven, je zenuwstelsel doet wat het altijd heeft gedaan. Je mag jezelf opnieuw leren kennen.

Liefs,
Dariana